Ontwikkelen van goede werkrelaties
Partnering for Safety is doordrongen van een geest van onderzoek en nieuwsgierigheid. Ze hanteert processen om de hele familie te betrekken en zoekt naar een gemeenschappelijke taal voor alle kritieke kinderbeschermingsconcepten. Dit alles met het oog op de ontwikkeling van constructieve werkrelaties tussen kind, familie, vrienden en betrokken hulpverleners of contextbegeleiders.
Uit onderzoek op het vlak van kinderbescherming blijkt steeds weer dat het ontwikkelen van goede werkrelaties tussen alle betrokken partijen – zowel professionele als familiale – van cruciaal belang is om positieve resultaten te behalen. In PFS wordt gepoogd dit doel op drie manieren te bereiken:
Oplossingsgerichte gespreksvoering (Solution Focused Interviewing - SFI)
Voortvloeiend uit het werk van Steve De Shazer en Insoo Kim Berg in het Milwaukee Brief Treatment Center, vormt SFI een werkvorm voor vraagstelling of gespreksvoering op basis van een eenvoudig idee met verstrekkende uitlopers – nl. dat ‘Alles wat aandacht krijgt, groeit’. Het gebruik van oplossingsgerichte gespreksvoering in de context van kinderbescherming werd door Andrew Turnell en Steve Edwards (1999) verder uitgewerkt en verfijnd door de ontwikkeling van Signs of Safety (Sofs). Zowel in de oplossingsgerichte gespreksvoering als in Sof wordt benadrukt dat hulpverleners in de kinderbescherming evenveel aandacht dienen te hebben voor de ‘Tekenen van veiligheid’ als voor de ‘Tekenen van gevaar’ bij het bevragen en begeleiden van gezinnen.
Strategieën voor effectieve kinderparticipatie
Hoewel kinderen de focus van alle kinderbeschermings-interventies vormen en de meeste hulpverleners het erover eens zijn dat het perspectief van het kind van cruciaal belang is voor kinderbeschermingswerk, blijkt dat de consistente kinderparticipatie in de praktijk zelfs voor ervaren professionals een zeer grote uitdaging vormt. PFS omvat een aantal technieken en werkvormen om kinderen de kans te geven effectief tot het beoordelings- en het veiligheidsplanningsproces bij te dragen. Dit op een manier die aangepast is aan hun ontwikkelingsfase. Voorbeelden van methodieken zijn de Drie Huizen of het Veilige Huis. De Drie huizen-tool werd door Nicki Weld en Maggie Greening Uit Nieuw-Zeeland ontwikkeld.
Een gemeenschappelijke taal en operationele definities
Een van de grootste obstakels bij het ontwikkelen van samenwerking en effectieve relaties in de begeleiding door de kinderbescherming is het ontbreken van een gemeenschappelijke taal voor zelfs de meest fundamentele woorden bij de beoordeling van gezinnen en situaties. Woorden als veiligheid, gevaar en risico worden vaag en inconsistent gebruikt en kunnen ertoe leiden dat de betrokken partijen elkaar niet begrijpen en bijgevolg samen geen effectieve plannen kunnen uitwerken. Partnering for Safety bouwt verder op Signs of Safety en het 'Victorian Risk Framework' om een gemeenschappelijke taal te ontwikkelen, die zowel gezinnen als professionals kunnen hanteren om samen te werken.
Kritische reflectie en het gebruik van besluitvormingstechnieken
Om tot een correcte beoordeling te komen in de kinderbescherming, is het steeds nodig om zowel rekening te houden met de feitelijk gegevens als met de eigen kijk, veronderstellingen en vooroordelen. Dit om de grootst mogelijke duidelijkheid te krijgen over wat er in het leven van een kind gebeurt. In de PFS-benadering zijn er twee werkwijzen om dit doel te bereiken:
Het in kaart brengen van een casus ('Mapping’) en het beoordelings- en planningskader (Assessment and Planning Framework)
Het PFS-beoordelings- en planningskader werd ontwikkeld op basis van onze eigen praktijkervaring met gezinnen en is in grote mate geïnspireerd op zowel Signs of Safety als het 'Massachusetts safety mapping framework'.
Het proces om een casus in kaart te brengen werd initieel ontwikkeld door Andrew Turnell and Steve Edwards binnen Sofs.
Het omvat het gebruik van een samenwerkingsgericht beoordelings- en planningskader voor het delen van alle belangrijke informatie die op dat moment over een kind en een gezin gekend is. Deze informatie wordt gestructureerd in enkele domeinen die relevant zijn om blijvende veiligheid voor kinderen te verzekeren.
In dit proces dienen gezinnen, geïdentificeerde netwerken en andere betrokken hulpverleners betrokken te worden vanaf het begin van een begeleiding tot en met de afsluiting ervan. Dit proces om een casus in kaart te brengen, kan ook gebruikt worden voor supervisie en intervisies. Dit zowel om duidelijkheid te creëren als om de focus op begeleiding en planning te houden. Het vormt ook een kritieke stap in de ontwikkeling van omvattende gezinsveiligheidsplannen op lange termijn.
Integratie met beoordelingen op basis van gestructureerde besluitvormingstechnieken (Structured Decision Making® - SDM)
Bij de begeleiding van gezinnen door de kinderbescherming, dienen er voor zo goed als elke casus regelmatig kritieke, belangrijke beslissingen genomen te worden. Voorbeelden zijn: het opstarten en afsluiten van de begeleiding, uithuisplaatsing, wat er in een begeleidingsplan opgenomen moet worden. Uit onderzoek naar de besluitvorming in de kinderbescherming blijkt jammer genoeg dat dergelijke belangrijke beslissingen vaak inconsistent en op basis van inconsistente criteria genomen worden. Voor beoordelingen op basis van gestructureerde besluitvormingstechnieken (SDM) werden technieken en hulpmiddelen ontwikkeld die door hulpverleners gebruikt kunnen worden om hun ideeën en intuïtie ‘af te toetsen’ voor dergelijke belangrijke besluitvormingspunten. Deze technieken en hulpmiddelen werden ontwikkeld vanuit de beste inzichten uit kinderbeschermingsonderzoek en bijeengevoegde gegevens. Door het gebruik van SDM verzekeren we dat deze enorm belangrijke beslissingen consistent en congruent zijn met onderzoeksresultaten, beste praktijken en organisatiebeleid.
Uitwerken van gedetailleerde veiligheidsplannen voor het vergroten van de dagelijkse veiligheid van kinderen
Tot slot integreert PFS ook een proces om met alle betrokken partijen samenwerkingsgerichte, verstaanbare, haalbare en gedragsgebaseerde veiligheidsplannen te ontwikkelen en te implementeren, die de bescherming van kinderen van dag tot dag en blijvend vergroten.
Voortbouwend op het grondige en innoverende werk van Susie Essex, Colin Luger en John Gumbleton in de Resolutions Approach en de verdere ontwikkeling van deze ideeën in Signs of Safety, omvat PFS een uitgebreid en samenwerkingsgericht familiaal veiligheidsplanningsproces voor de vergroting van de toekomstige veiligheid van het kind.
Ontwikkelen van veiligheidsnetwerken
Het axioma ‘Kinderen opvoeden doe je met een netwerk’ geldt nergens meer dan in de kinderbescherming, wanneer blijkt dat verzorgers ook een gevaar kunnen vormen voor hun kinderen.
PFS biedt strategieën voor het ontwikkelen van een geïnformeerd ‘veiligheidsnetwerk’ van mensen uit de omgeving van het kind én voor het aanwenden van hun hulp bij het ontwikkelen en implementeren van gedetailleerde gezinsveiligheidsplannen. Deze strategieën zijn ontwikkeld op basis van inzichten uit de oplossingsgerichte benadering en Signs of Safety, evenals uit benaderingen zoals Family Group Conferencing en Team Decision-making.
Gedetailleerde veiligheidsplannen voor het gezin
Het veiligheidsplanningsproces impliceert samenwerking met alle belangrijke mensen in het leven van een kind. Het doel is om een gedetailleerd veiligheidsplan op lange termijn uit te werken, waarin specifieke en dagdagelijkse maatregelen worden beschreven. Het gezin en het veiligheidsnetwerk van het kind moeten deze maatregelen implementeren om te verzekeren dat het kind in de toekomst veilig is t.a.v. de geïdentificeerde gevaren.
Het veiligheidsplanningsproces omvat ook het regelmatig monitoren en herzien van het plan om te verzekeren dat de betrokken partijen succesvol samenwerken om de veiligheid van het kind blijvend te vergroten.
