Familieberaden



Wat is een familieberaad?
Waarom werken we met families?

Hoe weten we wie betrokken kan worden?

Hoe realiseren we familieberaden?

Werkt het? Onderzoek over familieberaden

Onze inspiratiebronnen

 

Wat is een familieberaad ?

 

Een familieberaad is een bijeenkomst waar naast de ouders (of andere opvoedingsverantwoordelijken) en de jongere(n) ook andere netwerkfiguren aanwezig zijn. Dit zijn personen die zich wil engageren om de ouders te ondersteunen in het opnemen van de zorg voor hun kinderen. Het kan gaan om dichte of verdere familieleden, buren, vrienden, kennissen,… van het gezin.  We noemen hen verder allemaal“familie”.

 

Deze personen zijn voorafgaand aan het beraad op de hoogte van welke zorgen er zijn rond de kinderen in het gezin. Ook weten ze wat de sterktes van de gezinsleden zijn en wat er veilig is. De netwerkfiguren hebben daarnaast ook zicht op water vanuit de Jeugdrechtbank, het OCJ of het VK verwacht wordt (indien van toepassing) en welke doelstellingen en afspraken de gezinsleden al hebben gemaakt rond veiligheid. Al deze informatie is terug te vinden in een framework (de drie kolommen).   

Tijdens het familieberaad worden de zorgen verder verfijnd en worden er nieuwe perspectieven toegevoegd (wie is hier nog bezorgd om en waarom?), worden extra sterktes en bestaande elementen van veiligheid of zienswijzen hierover toegevoegd en wordt er verder gewerkt aan de doelstellingen en/of het veiligheidsplan/individueel handelingsplan.  Het doel is om te komen tot één veiligheids- of handelingsplan dat voor alle betrokkenen goed genoeg is. Dit wil zeggen dat ook de consulent of Jeugdrechter, indien aanwezig, dit plan moet goedkeuren.Meestal zijn hiervoor meerdere familieberaden nodig.


Waarom werken we met families ?

 

 

Net als het ‘National Center on Family Group Decision Making’ onderschrijft vzw Sporen dat kinderen het recht hebben om hun familiale en culturele banden te behouden tijdens hun leven. Het is de familie en niet de professional, die instaat voor het welzijn van het kind en voor de beslissingen die nodig zijn om het kind te beschermen. De capaciteiten die de familie heeft om voor het kind te zorgen en om het te beschermen dienen erkend, ondersteund en bevorderd te worden.Families moeten de kans krijgen en gestimuleerd worden om als groep actief dee lte nemen aan de jeugdhulp en om leiderschap op te nemen, aangezien dit essentieel is voor het welzijn van de kinderen op lange termijn (kempe center, 2013).

 

In het samenwerken met gezinnen is het betrekken van het ruimere netwerk van het gezin dus essentieel. We geloven erin dat het belangrijk is om naast individuele contacten ook het netwerk als groep samen te brengen. De familie kan dan samen de verantwoordelijkheid opnemen voor de kinderen, ook als de hulpverlening beëindigd is. De verschillende personen kunnen elk een andere rol opnemen, elk hun eigen capaciteiten inbrengen en elkaar ondersteunen. Hierdoor voelt het gezin zich beter omringd en worden de doelstellingen van de handelingsplanning effectiever bereikt.

Hoe weten we wie betrokken kan worden ?

                                                                                                                                                                                                                                

       Contextbegeleiders gaan van in het begin van hun samenwerking met een gezin samen met hen op zoek naar wie uit hun familie of netwerk ondersteunend is  of  zou kunnen zijn. Wie kan er helpen?
In de eerste plaats wordt deze vraag aan de ouders gesteld: “wie uit hun omgeving zou hen kunnen of mogen helpen in het groot brengen van hun kinderen?”. In tweede instantie kan dit ook aan de (oudere) kinderen of jongeren gevraagd worden.

Het netwerk van het gezin wordt in kaart gebracht via het stellen van open vragen en/of via het gebruik van methodieken

Familiecirkels

Mobility mapping

Hoe realiseren we familieberaden ?

 

Nadat het netwerk in kaart is gebracht, gaat de contextbegeleider met het gezin in gesprek over welke netwerkfiguren de ouders  zouden kunnen ondersteunen.  

De contextbegeleider bespreekt met de ouders/opvoedingsverantwoordelijken wie zij willen uitnodigen en op welke manier dit gebeurt, hoe het beraad zal gestructureerd en geleid worden en wat de doelstelling is. Er wordt toestemming gevraagd aan de ouders/opvoedingsverantwoordelijken om de belangrijke personen uit de omgeving te contacteren en te engageren voor de begeleiding/het familieberaad. Het gezin beslist wie wel/niet gecontacteerd mag worden. 

 

De ouders/opvoedingsverantwoordelijken geven ook toestemming om het framework (de driekolommen) te delen. Het framework geeft immers de informatie die nodig is om te kunnen meewerken aan het welzijn en de veiligheid van de kinderen. De familie/netwerkfiguren worden gevraagd hun mening te geven over de inhoud van het framework en om een inschatting van de situatie te maken. De contextbegeleider toetst wat hun engagement is. De grote lijnen van deze gesprekken worden teruggekoppeld aan de ouders/opvoedingsverantwoordelijken (indien zij niet aanwezig waren bij het gesprek) en opgenomen in de verslaggeving. 

 

Op het familieberaad zelf worden verschillende meningen of standpunten over wat de zorgen zijn, over wat er al goed gaat en over wat er nog moet gebeuren naast mekaar gezet. Er wordt gewerkt aan één veiligheids- of handelingsplan dat voor alle betrokkenen goed genoeg is. 
Er wordt aan alle deelnemers gevraagd wat hun inbreng kan zijn en concrete afspraken worden genoteerd. Ook wordt genoteerd hoe het netwerk zelf de controle, evaluatie en bijsturing van het plan op zich zal nemen.

 

Werkt het? Onderzoek over familieberaden.

 

Sporen wil weten wat ouders, jongeren, families en begeleiders denken over het werken met families: Wat betekent dit voor hen? Wat levert het op? Wat is moeilijk? Lees hier meer over hoe we onderzoek voeren.

 

Bijna alle bevraagde gezinnen zeggen dat het niet echt niet makkelijk is om andere mensen op de hoogte te brengen van de moeilijkheden en om hen te betrekken in de begeleiding. Ze vinden het lastig om de vuile was buiten te hangen, ze zijn bang om veroordeeld te worden, ze willen anderen niet lastigvallen met hun problemen,…  Het is dan ook vervelend om ‘verplicht’ te worden om dit te doen.

 

Maar ook bijna alle gezinnen die de stap toch zetten, geven aan dat het oplevert!

Ze vertellen dat ze betere (familie)relaties hebben en dat ze zich sterker voelen. Er zijn meer mensen die hen vragen hoe het met hen gaat, ze krijgen meer waardering en zullen nu ook sneller om hulp vragen. Ouders hebben het gevoel dat hun gedrag en dat van hun kind in de positieve zin verandert. Netwerkfiguren helpen effectief om de doelstellingen te behalen. Het samen dragen van een gemeenschappelijk doel werkt stimulerend. Daarnaast voelen ze dat ze meer vertrouwen krijgen van de consulent en van Sporen en dat de steun die ze krijgen van hun netwerk blijft, ook nadat de hulpverlening beëindigd is.Hoewel de meeste gezinnen voor hun eerste beraad niet geloofden dat het zou werken, zouden ze familieberaden nu wel aanraden aan andere gezinnen. 

 

Begeleiders vertellen ons dat het engageren van het netwerk vlotter gaat als ze hier meteen van bij de start van de begeleiding mee beginnen. Ze leggen het gezin uit waarom ze verschillende personen willen spreken en vragen meteen naar telefoonnummers en maken afspraken. Ze respecteren het tempo van de familie hierin, maar leggen het onderwerp wel steeds opnieuw op tafel. De focus blijft op het welzijn en de veiligheid van de kinderen. Essentieel is ook dat ze zelf overtuigd zijn van deze manier van werken en dat ze gemotiveerd zijn om ermee aan de slag te gaan.

 
Bronnen:
- Fierens L. & Van Puyenbroeck J. (2016). Evaluatie netwerkversterkend werken in jeugdhulp vanuit perspectief jongeren en opvoedingsverantwoordelijken.


- Vzw Amber, vzw Sporen, Tonuso – Centrum voor  Jeugdhulp, Jongerenwelzijn - OSD Vlaams-Brabant en Brussel (2016). (Eind)rapport Innovatief Project: Werken met het netwerk van cliënten.


- Tegethoff J. (2016). Vermaatschappelijking van de zorg binnen de integrale jeugdhulp: effectiviteit van familienetwerkberaden (masterproef).

Onze inspiratiebronnen.

 

-Binnen Signs Of Safety (Sofs)  en Partnering For Safety is het werken met het (eigen) netwerk een belangrijke en noodzakelijke stap in het begeleiden van jongeren. 

 

-Het werken met netwerk sluit ook aan bij de visie van Geweldloos Verzet. Deze benadering beklemtoont het belang om bij ‘moeilijk’ gedrag door jongeren tezamen met ouders, andere volwassenen als supporters voor de ouders, begeleiders, verwijzers en vele andere partners die met jongeren bezig zijn, samen te werken en meer aanwezig te zijn. 

 

- Kelli A. DeCook (Family Service Rochester, VS) en haar collega’s uit de jeugdhulp in Olmsted County (Minnesota) zijn geroutineerd in het organiseren van verschillende soorten familieberaden en in het uitvoeren van onderzoek hiernaar. In oktober 2016 gaven Kelli A. DeCook en Eric Sulkers (Zeeland) een inspirerende training over dit thema, eerst in Sporen en nadien voor de IJH in Brussel.

 




VZW Sporen
Partner 2
Partner 3

© Opgroeien in Veiligheid - vzw Sporen - CMS: NetTools - Design: Just Catch Up